Wat is protonentherapie?

Protonentherapie verschilt in techniek en in kwaliteit van conventionele radiotherapie. Tumoren worden bestraald met protonen, oftewel positief geladen kerndeeltjes. Doordat de straling voornamelijk in de tumor terechtkomt wordt minder gezond weefsel aangetast. Doordat deze behandelmethode nauwkeuriger is, ontstaan er minder bijwerkingen.

Nieuwe techniek met minder bijwerkingen

Protonentherapie is een nieuwe vorm van bestraling, die vanaf 2017-2018 beschikbaar zal zijn in Nederland. Het is een vorm van externe radiotherapie die wordt ingezet om tumoren, zowel kwaadaardig als goedaardig, in het lichaam te bestrijden. De behandeling verschilt zowel in techniek als in kwaliteit van conventionele radiotherapie. Dit leidt tot minder bijwerkingen bij de bestraling van bepaalde tumoren. Bovendien zijn lastig bereikbare tumoren beter te behandelen. Protonentherapie wordt ook wel protontherapie, proton radiotherapie of hadrontherapie genoemd.

Verschil protonentherapie en conventionele radiotherapie

Het verschil tussen protonentherapie en conventionele vormen van radiotherapie is het type straling dat gebruikt wordt om het kankerweefsel te vernietigen. Bij conventionele radiotherapie worden patiënten bestraald met zogenaamde hoogenergetische röntgenstraling. Dat zijn pakketjes energie zonder massa, ook wel fotonen genaamd. Bij protonentherapie wordt gebruikgemaakt van protonen. Protonen zijn positief geladen kerndeeltjes. De protonen die nodig zijn voor protonentherapie worden versneld en gefocusseerd door een deeltjesversneller (cyclotron) tot een snelheid van meer dan de helft van de lichtsnelheid. De stralingsbundel bestaat dus uit snel bewegende protonen.

Voordelen van protonentherapie

Dankzij de mogelijkheid van precisiebestraling levert protonentherapie positieve resultaten op:


  • Minder (late) bijwerkingen doordat gezond weefsel gespaard wordt.
  • Hogere lokale controle van de tumor.
  • Grotere kans op ziektevrije overleving voor de patiënt.
  • Lagere kosten voor de gezondheidszorg op de lange termijn. Dit doordat zowel bijwerkingen als de ontwikkeling van nieuwe tumoren door de behandeling worden voorkomen.

Werking van protonen

Fotonen kunnen oneindig ver vliegen. Daardoor dringen ze het weefsel makkelijk binnen maar gaan ze ook vaak weer naar buiten. Zij verdelen hun energie over de gehele route door het lichaam. Protonen niet. Die remmen af na het binnendringen van weefsel. Naarmate de protonen dieper in het weefsel doordringen neemt de stralingsdosis sneller toe. Vervolgens komen de protonen tot stilstand op de plaats van bestemming, de tumor. Hier geven ze de meeste energie af en na het verlaten van de tumor stopt de straling. Doordat de straling voornamelijk in de tumor terechtkomt wordt bij protonentherapie minder gezond weefsel blootgesteld aan straling.

Precisiebestraling

Het voordeel van protonentherapie is gebaseerd op dit principe. Fotonen richten in principe schade aan bij het gezonde weefsel om de tumor heen. Protonen zijn echter zo af te stellen dat ze bijna hun volledige energie precies op de juiste plaats in de tumor afgegeven. Oftewel minimale schade in het gebied rondom de tumor en maximale schade aan de tumor zelf. Hierdoor is zeer nauwkeurige bestraling en/of het afgeven van een hogere stralingsdosis aan de tumor mogelijk. Dit is met name van belang bij tumoren die zich vlak bij stralingsgevoelige lichaamsdelen bevinden. Of tumoren die relatief ongevoelig zijn voor straling.

Behandelruimte_patient_personeel.jpg

Voor patiënten die baat hebben bij bestralen met protonen, is de factor tijd heel belangrijk en moet je elke vertraging in het proces zien te voorkomen.

Dirk De Ruysscher Hoogleraar radiotherapie