Protonentherapie stap dichterbij: megahijskraan tilt op 10 feb. a.s. protonenversneller in de bunker

31 januari 2018

De grootste mobiele hijskraan [1] ter wereld takelt op 10 februari het 40 ton zware “hart” van de protonenapparatuur in de bestralingsbunker van het Zuid-Oost Nederland Protonen Therapie Centrum (ZON-PTC) te Maastricht.

Maastricht, 30 januari 2018

Op zaterdag 10 februari aanstaande wordt de zogenaamde cyclotron, een deeltjesversneller waarin protonen worden opgewekt,  geleverd en geplaatst in het Zuid-Oost Nederland Protonen Therapie Centrum (ZON-PTC) in Maastricht. Het ZON-PTC is één van de drie centra in Nederland waar een bepaalde groep kankerpatiënten terecht kan voor protonentherapie. Dat is een bestralingstechniek waarbij een tumor zeer nauwkeurig en met een hoge dosis kan worden bestraald en tegelijkertijd omliggend gezond weefsel maximaal wordt gespaard.

Na het slopen van een bestaande bestralingsbunker van bestralingskliniek MAASTRO CLINIC is in april 2017 gestart met de bouw van een nieuwe grotere bunker en is afgelopen december de bouw afgerond. Omdat de nieuwe bestralingsbunker als het ware ingeklemd staat tussen de hoge gebouwen van MAASTRO CLINIC en het Maastricht UMC+ moet de grootste mobiele hijskraan ter wereld worden ingezet voor het naar binnen takelen van de cyclotron. De zware hijskraan met een mast van 100 meter hoog en een tilvermogen van 1200 ton tilt de cyclotron tussen de hoogbouw door van het Maastricht UMC+ en het  Dr. Tansgebouw waarin het Maastricht UMC+ oncologiecentrum en MAASTRO CLINIC zijn gevestigd.

Protonentherapie

Radiotherapie (bestraling) bij de bestrijding van kanker is tot op heden zeer succesvol geweest, echter in sommige gevallen minder optimaal dan artsen graag zouden willen. Dit komt omdat, op bepaalde plekken in het lichaam, de toediening van de wenselijke stralingsdosis voor het doden van de tumor teveel schade zou toebrengen aan omliggend gezond weefsel en organen. Dit kan ernstige bijwerkingen op lange termijn tot gevolg hebben. Protonentherapie is een bestralingsvariant die dit kan verbeteren voor een beperkte groep [2] kankerpatiënten met bepaalde kenmerken.

Precisiebestraling
Bij protonentherapie wordt bestraald met geladen deeltjes (de protonen) die nagenoeg hun volledige energie precies op de juiste plaats in de tumor afgegeven. Als gevolg hiervan geven protonen een lagere dosis straling af voor ze de tumor bereiken en kan de straling onmiddellijk gestopt worden na het verlaten van de tumor. Dit resulteert in een veel lagere blootstelling aan straling voor omliggend gezond weefsel en een afgifte van een veel hogere dosis in de tumor zelf. De positieve resultaten hiervan zijn: minder bijwerkingen en een grotere kans op ziektevrije overleving voor de patiënt.

Protonentherapiecentrum in Maastricht
In Nederland is protonentherapie in 2018 beschikbaar gekomen. Het PTC in Groningen is begin dit jaar gestart met behandelingen en het PTC in Delft opent medio 2018. ZON-PTC in Maastricht volgt eind 2018. In Amsterdam staat het nog te bouwen PTC voorlopig on hold. De apparatuur die noodzakelijk is voor het bestralen met protonen is te beschouwen als toptechnologie, vergt zeer veel expertise en kent hoge aanloopkosten. Door een samenwerking van bestralingskliniek MAASTRO CLINIC en het Maastricht UMC+ wordt het centrum gerealiseerd op het terrein van de Brightlands Maastricht Health Campus en is mede dankzij de A2-tunnel uitstekend bereikbaar. ZON-PTC gaat patiënten behandelen die worden verwezen vanuit heel Zuidoost-Nederland.

Cyclotron geïntegreerd in compacte protonentechnologie
Voor de protonentechnologie heeft ZON-PTC gekozen voor de Mevion S250i. Mevion is wereldwijd een vooraanstaande leverancier van protonentechnologie. Mevion onderscheidt zich met name door de ontwikkeling van compacte en energiezuinige systemen. De klassieke protonentechnologie vergt veelal grote centra en grote investeringen, waarbij de cyclotron meerdere behandelruimtes beurtelings van protonen voorziet en apart geplaatst moet worden. Dankzij de nieuwe compacte technologie kan de protonentherapiefaciliteit in Maastricht volledig worden geïntegreerd met het bestaande gebouw van MAASTRO CLINIC. De protonen die nodig zijn voor protonentherapie worden versneld in de cyclotron tot een snelheid van meer dan de helft van de lichtsnelheid. Bevestigd aan twee grote draaiarmen beweegt de cyclotron rond de patiënt en kan er zeer nauwkeurig bestraald worden. De cyclotron inclusief het omhulsel, heeft een gewicht van circa 40.000 kg. De totale protoneninstallatie inclusief draaiarmen en contragewichten weegt ca. 100.000 kg.

 

[1] https://www.liebherr.com/en/idn/products/mobile-and-crawler-cranes/mobile-cranes/ltm-mobile-cranes/details/ltm1120091.html

[2] https://zonptc.nl/nl/protonentherapie/voor-wie-het